Stel je voor: je bent al acht uur onderweg in een triathlon of een ultramarathon. Je benen doen pijn, je hoofd is moe, maar je hebt nog tientallen kilometers te gaan. Je weet dat je moet blijven eten om energie op peil te houden. Toch sta je ineens met een gel in je hand en voelt de gedachte om hem op te eten bijna misselijkmakend. Hoe kan dat? Welkom in de wereld van taste fatigue, ook wel bekend als sensory-specific satiety.
Dit fenomeen treedt op wanneer je herhaaldelijk dezelfde smaak ervaart. In het begin is die zoete gel misschien heerlijk, maar na urenlang dezelfde smaakprikkels neemt je plezier drastisch af. Je hersenen reageren minder sterk op die specifieke smaak, waardoor je er simpelweg geen trek meer in hebt. Het is een slim mechanisme van ons lichaam: het stimuleert variatie in voeding, zodat we niet afhankelijk worden van één type voedingsstof. Maar tijdens een ultraloop werkt dat mechanisme tegen je.
Onderzoek laat zien dat duursporters in het begin van een inspanning vaak zoete smaken prefereren, maar na verloop van tijd verschuift die voorkeur naar zout. Dat verklaart waarom een handje pretzels of een slok bouillon op een verzorgingspost ineens hemels kan smaken. Het probleem is dat smaakvermoeidheid kan leiden tot een lagere energie-inname, met alle gevolgen van dien: vermoeidheid, krampen en zelfs uitval.
Wat kun je eraan doen? Variatie is het sleutelwoord. Wissel gels af met repen, fruit, hartige snacks en verschillende drankjes. Experimenteer tijdens trainingen met diverse smaken en texturen, zodat je weet wat werkt op wedstrijddag.
Train Your Gut
Naast variatie is er nog een cruciale factor: je maag en darmen moeten leren omgaan met grote hoeveelheden voeding tijdens inspanning. Sportvoedingswetenschapper Asker Jeukendrup introduceerde het concept Train Your Gut: door tijdens lange trainingen bewust dezelfde hoeveelheden koolhydraten en vocht te consumeren als in een wedstrijd, vergroot je de capaciteit van je spijsverteringsstelsel. Je lichaam leert efficiënter koolhydraten opnemen en je vermindert het risico op maag- en darmklachten. Dit is niet alleen belangrijk voor energieopname, maar ook voor het voorkomen van smaakvermoeidheid. Hoe beter je lichaam gewend is aan verschillende producten, hoe makkelijker je kunt variëren zonder problemen.
Smaakvermoeidheid is dus geen kwestie van “niet sterk genoeg zijn”, maar een biologisch mechanisme dat je kunt leren omzeilen. Door slim te plannen, variatie in te bouwen én je darmen te trainen, kun je je lichaam blijven voeden en je geest tevreden houden – tot aan die finishlijn.
Jeukendrup, A. E. (2017). Training the gut for athletes. Sports Medicine, 47(Suppl 1), 101-110.
Kitson, O., Rutherfurd-Markwick, K., Foskett, A., Lee, J. K. W., Diako, C., Wong, M., & Ali, A. (2021). Sensory Perception of an Oral Rehydration Solution during Exercise in the Heat. Nutrients, 13(10), 3313. https://doi.org/10.3390/nu13103313