Waarom vrouwen níet te langzaam moeten zwemmen is een verrassend inzicht uit recent triathlononderzoek
Iedere triatleet kent het dilemma: hoe hard moet je eigenlijk zwemmen in een sprinttriatlon? Ga je vol in de eerste 750 meter, of spaar je jezelf voor het fietsen en lopen? Lavínia Vivan, een Brazilaanse onderzoekster publiceerde met collega’s uit Brazilië en Zwitserland eind 2025 in the European Journal of Applied Physiology een interessant artikel: Effect of swimming intensity on performance in subsequent sprint triathlon: a sex-based analysis in amateur athletes
Het idee dat zwemmen allesbepalend is: klopt dat wel?
De sprinttriatlon is kort, intens en vergevingsloos. Hoewel zwemmen maar zo’n 15–20% van de totale tijd omvat, bepaalt het wél of je in de juiste groep op de fiets stapt. Maar te hard gaan kan leiden tot een verhoogde hartslag, lactaatophoping en het bekende “zware armen”-gevoel nog voordat je op de fiets zit.
Onderzoekers besloten dit eens te testen. Twintig ervaren amateurs, 8 vrouwen, 12 mannen, zwommen drie keer 750 meter op verschillende intensiteiten en deden daarna steeds dezelfde fiets- en loopproef.
Het verrassende resultaat: mannen kunnen het aan, vrouwen niet.
Bij mannen bleek geen prestatieverschil: of ze nu iets langzamer, exact op, of net boven hun critical velocity zwommen, hun totale raceprestatie veranderde praktisch niet.
Voor vrouwen was het een compleet ander verhaal. Zodra ze te langzaam zwommen, was hun totale prestatie slechter:
- Hun fietstijd werd trager
- De totale eindtijd ging flink omhoog
- Maar opvallend: harder zwemmen schaadde hun prestaties níet
Het blijkt dat vrouwen na een rustige zwembeurt moeite hadden om daarna “aan” te gaan. Ze bleven op de fiets hangen op een lager inspanningsniveau. De sportwetenschappers vermoeden dat dit te maken heeft met fysiologische verschillen, zoals efficiëntere vetverbranding, minder lactaatproductie en een grotere aerobe capaciteit bij vrouwen.
Wat betekent dit voor jouw race?
Voor vrouwen: Niet te rustig beginnen! Een té laag tempo kan het hele raceverloop negatief beïnvloeden. Zwemmen op of een beetje boven je CV is juist effectief en schaadt je niet.
Voor mannen: Je kunt het je permitteren om je zwemtempo strategisch te variëren. Het lijkt de totale prestatie nauwelijks te beïnvloeden.
Conclusie
De sprinttriatlon is meer dan drie disciplines achter elkaar; het is één doorlopend geheel waarbij de eerste meters al bepalen hoe je later in de wedstrijd presteert. En deze studie maakt één ding glashelder: mannen en vrouwen moeten hun strategie anders aanpakken.
Vivan, L., dos Anjos Souza, V.R., Engelke, P. et al. Effect of swimming intensity on performance in subsequent sprint triathlon: a sex-based analysis in amateur athletes. Eur J Appl Physiol (2025). https://doi.org/10.1007/s00421-025-06062-z